HAYVANCILIK & RASYON / TAGEM / TARSİM
Koyun yem maliyeti hesaplama
Koyun ve kuzu sürüsü için günlük kaba ve kesif yem tüketimini, 50 kg çuval ihtiyacını ve aylık toplam yem maliyetini hesaplayın.
Koyun Yem Maliyeti Hesaplama aracı; küçükbaş hayvancılık işletmelerinde anaç koyun, koç ve besi kuzularının günlük kaba yem (kuru yonca, saman, mısır silajı) ve kesif fabrika yemi (koyun süt yemi, arpa ezmesi, kuzu büyütme) tüketimlerini hesaplar. TAGEM ve TARSİM rasyon kriterlerine göre günlük, aylık ve dönemsel sürü maliyet bütçesini çıkarır.
TAGEM küçükbaş rasyon normlarına dayalı kuru madde tüketimi ve piyasa yem birim fiyatlarıyla hesaplanmıştır.
TEKNİK FORMÜLASYON
Günlük Sürü Kesif Yem (kg) = Koyun Sayısı × Hayvan Başı Günlük Kesif Yem (kg)
Günlük Sürü Kaba Yem (kg) = Koyun Sayısı × Hayvan Başı Günlük Kaba Yem (kg)
Günlük Toplam Maliyet (TL) = (Kesif kg × Kesif Fiyatı) + (Kaba kg × Kaba Fiyatı)
Dönemsel Toplam Maliyet (TL) = Günlük Maliyet × Besleme Günü
50 kg Kesif Yem Çuvalı = ⌈(Günlük Kesif kg × Gün) ÷ 50⌉
Rasyonda kaba yem (yonca/ot/saman) oranı toplam kuru maddenin en az %40-50'sini oluşturmalıdır. Fazla tahıl veya fabrika yemi işkembe asidozuna (çelerme) yol açabilir.
Küçükbaş hayvan besleme rasyonu ve maliyet analizi
1. Sürüdeki toplam hayvan sayısını (baş) girin. 2. Hayvan başı günlük tüketilen ortalama kesif yem (arpa/fabrika yemi) miktarını kg olarak yazın (tipik olarak 0,5 - 0,8 kg). 3. Hayvan başı günlük kuru kaba yem miktarını belirtin (1,2 - 2,0 kg). 4. Kesif ve kaba yemlerin kilogram veya 50 kg torba maliyetini girin. 5. Belirlediğiniz besleme periyoduna göre toplam yem ihtiyacını (çuval/balya) ve TL maliyetini görün.
Örnek Uygulama ve Sağlama
80 baş anaç koyundan oluşan bir sürüde gebelik son dönemi / emzirme dönemi beslemesi: Hayvan başı günlük 0,6 kg kesif yem (11,50 TL/kg) ve 1,5 kg kuru yonca/ot (4,20 TL/kg). 30 günlük periyot için: Günlük Kesif Yem = 80 × 0,6 = 48 kg (28,8 torba/ay). Günlük Kaba Yem = 80 × 1,5 = 120 kg. Günlük Sürü Maliyeti = (48 kg × 11,50 TL) + (120 kg × 4,20 TL) = 552 TL + 504 TL = 1.056 TL/gün. 30 Günlük Aylık Sürü Yem Gideri = 31.680 TL.
Teknik Uyarılar ve Standart Kuralları
Rasyonda kaba yem/kesif yem dengesi bozulup tahıl veya fabrika yemi aniden artırılırsa koyunlarda işkembe asidozu (hamurluk) ve enterotoksemi (çelerme) hastalığı baş gösterir ve ani ölümlere yol açabilir. Rasyon değişiklikleri en az 7-10 güne yayılarak kademeli yapılmalıdır.
Resmi Standartlar ve Teknik Kaynaklar:
T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı TAGEM Hayvan Besleme Normları ve Türkiye Damızlık Koyun Keçi Yetiştiricileri Merkez Birliği (TÜDKİYEB).
ADIM ADIM UYGULAMA REHBERİ
Sürü yem stoğu ve aylık bütçe planlama rehberi
Kış dönemi öncesinde yem ambarınızı eksiksiz doldurmak için hesap adımları:
Kuru dönemdeki koyun ile emziren veya ikiz gebe koyunun kesif yem ihtiyacı 2 kat farklıdır.
Ortalama 1 balya yonca/saman 25 kg gelir; sürü baş sayısına göre kışlık balya sayısını hesaplayın.
Arpa ve yoncayı yaz aylarında harman zamanı toplu almak kış fiyatlarına göre %30 tasarruf sağlar.
SIKÇA SORULAN SORULAR (SSS)
Bir koyun günde ne kadar yem yer?
Canlı ağırlığının yaklaşık %3-3,5'i kadar kuru madde tüketir. 60 kg'lık yetişkin bir koyun günde ortalama 1,5-2 kg kaliteli kaba yem ve 0,4-0,8 kg kesif yem yer.
Sağmal koyuna ne kadar süt yemi verilir?
Yaşama payı için 300-400 grama ek olarak, verdiği her 1 litre süt için yaklaşık 400-500 gram 18 ham proteinli koyun süt yemi rasyona eklenir.
Besi kuzusunun günlük canlı ağırlık artışı ne kadardır?
Yoğun entansif kuzu besisinde kaliteli rasyon ile kuzu başına günlük ortalama 300 ila 450 gram canlı ağırlık kazancı hedeflenir.
Koyun besisinde yoncanın önemi nedir?
Kuru yonca %16-18 ham protein ve yüksek kalsiyum içeriğiyle en değerli kaba yemdir; süt verimini ve kuzu gelişimini saman veya çayır otuna kıyasla ikiye katlar.
100 koyunluk bir işletmenin aylık yem tüketimi ne kadardır?
100 baş koyun ayda ortalama 4,5 ila 6 ton kaba yem (yonca, fiğ, saman) ve 1,5 ila 2,5 ton fabrika kesif yemi tüketir.
Koç katımı öncesi flushing (ek yemleme) nasıl yapılır?
Koç katımından 2-3 hafta önce koyunlara günlük rasyonlarına ilave 300-400 gram arpa veya mısır ezmesi verilerek ovülasyon ve ikizlik oranı %20-30 artırılır.
Koyunlara mısır silajı verilirken nelere dikkat edilmelidir?
Mısır silajı küfsüz olmalı ve yetişkin koyun başına günde en fazla 1,5-2 kg verilmelidir. Aşırı silaj veya bozuk fermantasyon listeria (dönme hastalığı) ve asidoza yol açabilir.
Kuzu büyütme yemine ne zaman başlanmalıdır?
Kuzular doğduktan 10-15 gün sonra annelerinden ayrı bir bölmede (kuzu krep alanı) kuzu başlangıç pelet yemi ve kaliteli yapraklı yonca kuru otu ile tanıştırılmalıdır.
Arpa ezmesi koyunlarda şişkinlik ve asidoz yapar mı?
Arpa un şeklinde çok ince öğütülürse işkembede asidoz (asit zehirlenmesi) yapar. Ezme veya kırma şeklinde verilmeli ve rasyona mermer tozu ya da sodyum bikarbonat (karbonat) eklenmelidir.
Koyun yetiştiriciliğinde mera otlatması yem maliyetini ne kadar düşürür?
İlkbahar ve sonbaharda verimli meralarda 6-8 saat otlatma, işletmenin kaba yem giderini neredeyse sıfırlar ve toplam yem maliyetini %40 ila %60 oranında aşağı çeker.