ประมง & บ่อเลี้ยงปลา (FISH POND LIME DOSE)
เครื่องคำนวณปูนปรับสภาพบ่อปลา (ปรับ pH ดินก้นบ่อและน้ำ, โดโลไมท์, ปูนขาว)
คำนวณปริมาณปูนที่ต้องใช้หว่านปรับสภาพดินก้นบ่อหรือปรับค่าน้ำ (กิโลกรัมต่อไร่) เพื่อแก้ปัญหาน้ำเปรี้ยว ดินกรด และเพิ่มค่าความเป็นด่าง (Alkalinity) ตามมาตรฐานกรมประมง.
ดินก้นบ่อและน้ำที่มีสภาพเป็นกรด (pH ต่ำกว่า 6.5) ส่งผลให้ปลาโตช้า กินอาหารลดลง และภูมิคุ้มกันต่ำ การหว่านปูนปรับสภาพน้ำและดินเป็นขั้นตอนสำคัญในการเตรียมบ่อและรักษาสมดุลอัลคาไลน์ในน้ำ.
ปริมาณปูน (กก./ไร่) = ค่าความต่าง pH × สัมประสิทธิ์ชนิดปูน × ความลึกน้ำ; ปริมาณรวม (กก.) = ปริมาณต่อไร่ × ขนาดบ่อ (ไร่); กระสอบ 25 กก. = Ceil(ปริมาณรวม ÷ 25)
ระเบียบวิธีคำนวณ & สูตรคณิตศาสตร์
ปริมาณปูน (กก./ไร่) = ค่าความต่าง pH × สัมประสิทธิ์ชนิดปูน × ความลึกน้ำ; ปริมาณรวม (กก.) = ปริมาณต่อไร่ × ขนาดบ่อ (ไร่); กระสอบ 25 กก. = Ceil(ปริมาณรวม ÷ 25)
กองวิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำจืด กรมประมง และคู่มือการจัดการคุณภาพน้ำในบ่อเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ.
หลักการทำงานและการประยุกต์ใช้งานจริง
ปริมาณปูนที่ใช้ขึ้นอยู่กับค่า pH ปัจจุบัน ชนิดของปูน และปริมาตรน้ำในบ่อ: ปูนการเกษตรหรือปูนมาร์ล (CaCO3) นิยมใช้ปรับสภาพทั่วไป ปลอดภัยต่อสัตว์น้ำ; ปูนโดโลไมท์ (CaMg(CO3)2) ช่วยเพิ่มทั้งค่า pH และแร่ธาตุแมกนีเซียมทำให้แพลงก์ตอนพืชเจริญเติบโตดี; ส่วนปูนขาว (Ca(OH)2) หรือปูนเผา (CaO) มีฤทธิ์รุนแรง นิยมใช้ฆ่าเชื้อและปรับดินก้นบ่อในขณะตากบ่อแห้งก่อนปล่อยปลา.
ตัวอย่างการคำนวณสถานการณ์จริง
บ่อเลี้ยงปลาขนาด 2 ไร่ ระดับน้ำลึก 1.2 เมตร มีค่า pH น้ำ 5.8 (เป็นกรดเล็กน้อย): การใช้ปูนโดโลไมท์เพื่อยกระดับ pH ขึ้นสู่ 7.0 จะใช้อัตราประมาณ 80 กก./ไร่ รวมใช้ปูนโดโลไมท์ 160 กิโลกรัม (ประมาณ 6–7 กระสอบ 25 กก.) ละลายน้ำสาดกระจายทั่วบ่อในเวลาแดดออก.
ข้อควรระวัง & ข้อแนะนำด้านความปลอดภัย
ห้ามสาดปูนขาวปริมาณมากขณะมีปลาอยู่ในบ่อ เพราะจะทำให้ค่า pH พุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว (pH Shock) และทำให้แอมโมเนียในน้ำเปลี่ยนรูปเป็นก๊าซพิษจนปลาลอยหัวและตายได้.
แหล่งอ้างอิงและมาตรฐานราชการไทย: กองวิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำจืด กรมประมง และคู่มือการจัดการคุณภาพน้ำในบ่อเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ.
คู่มือขั้นตอนการใช้งาน
3 ขั้นตอนคำนวณปริมาณปูนปรับสภาพน้ำและดินก้นบ่อปลา
กรอกพื้นที่ผิวน้ำเป็นไร่ และระดับความลึกเฉลี่ยของน้ำในบ่อเลี้ยงปลา.
ระบุค่าความเป็นกรด-ด่างที่วัดได้ และเลือกชนิดปูน: โดโลไมท์, ปูนการเกษตร หรือปูนขาว.
รับค่าน้ำหนักปูนที่ต้องใช้เป็นกิโลกรัมและจำนวนกระสอบเพื่อละลายน้ำสาดทั่วบ่อ.
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ควรเลือกใช้ปูนชนิดใดระหว่างปูนขาว โดโลไมท์ และปูนการเกษตร?
ปูนโดโลไมท์เหมาะที่สุดสำหรับการเตรียมบ่อและระหว่างเลี้ยง เพราะช่วยเพิ่มทั้ง pH และแร่ธาตุแมกนีเซียม/แคลเซียมอย่างนุ่มนวล ปูนการเกษตร (CaCO3) ใช้ปรับสภาพน้ำทั่วไป ส่วนปูนขาว (Ca(OH)2) ควรใช้เฉพาะช่วงตากบ่อแห้งเพื่อฆ่าเชื้อโรคและปรสิต.
ค่า pH ของน้ำในบ่อปลาที่เหมาะสมควรอยู่ที่เท่าไร?
ระดับ pH ของน้ำที่เหมาะสมที่สุดสำหรับปลาและสัตว์น้ำจืดทุกชนิดอยู่ที่ 6.8 ถึง 8.2 หาก pH ต่ำกว่า 6.0 ปลาจะเครียด ขับเมือกมาก กินอาหารลดลง และหากต่ำกว่า 5.0 ปลาอาจตายได้.
การใส่ปูนในบ่อปลาควรทำเวลาใดของวัน?
ควรใส่ปูนในช่วงเช้าเวลาที่มีแสงแดด (09.00–11.00 น.) เพื่อให้ปูนทำปฏิกิริยากระตุ้นการสังเคราะห์แสงของแพลงก์ตอนพืชและไม่ทำให้ออกซิเจนในน้ำลดต่ำลงในเวลากลางคืน.