SERWIS ROWEROWY & SPORT / ISO 5775 / PZKOL
Kalkulator przełożeń rowerowych
Oblicz przełożenie napędu szosowego, gravela lub MTB (gear ratio), drogę w metrach na jeden obrót pedałów oraz prędkość przy wybranej kadencji RPM.
Kalkulator Przełożeń Rowerowych wylicza twardość napędu rowerowego (gear ratio), metry przemieszczenia na jeden pełny obrót korby (gear development / droga) oraz prędkość jazdy (km/h) w zależności od kadencji pedałowania (RPM). Pomaga dobrać napęd w rowerach szosowych, gravelach i MTB zgodnie ze standardem ISO 5775 i limitami PZKol.
Obwód koła i opony wyznaczony ściśle według międzynarodowej normy ISO 5775 (ETRTO) dla popularnych rozmiarów opon szosowych i terenowych.
FORMUŁY I METODYKA OBLICZEŃ
Przełożenie Napędu (Gear Ratio) = Liczba Zębów Tarczy Korby ÷ Liczba Zębów Zębatki Kasety
Metry Rozwoju (Gear Development, m) = Przełożenie (Ratio) × Rzeczywisty Obwód Koła (m)
Prędkość Jazdy (km/h) = Metry Rozwoju (m) × Kadencja Pedałowania (obr./min) × 0,06
Calomierz (Gear Inches) = Przełożenie × Średnica Koła w Calach
Pedałowanie z niską kadencją (< 65-70 RPM) na twardym przełożeniu drastycznie obciąża stawy kolanowe i więzadła. Rekomendowana kadencja dla kolarstwa szosowego i gravelowego to 85-95 RPM.
Fizyka i biomechanika układu napędowego roweru
1. Podaj liczbę zębów przedniej tarczy mechanizmu korbowego (np. 50, 46, 34 lub 32T). 2. Podaj liczbę zębów tylnej zębatki kasety (np. 11, 17, 34 lub 51T). 3. Wybierz rozmiar koła i opony (od szosowych 700x25C po opony gravelowe 700x40C i MTB 29"). 4. Wprowadź swoją średnią kadencję pedałowania w obrotach na minutę (zwykle 80-95 RPM). 5. Odczytaj przełożenie, drogę w metrach na obrót korby oraz chwilową prędkość w km/h.
Przykład praktyczny i weryfikacja krok po kroku
Rower szosowy na płaskim odcinku: tarcza korby 50 zębów, koronka kasety 17 zębów, koło 700x28C (obwód toczny opony 2.136 mm = 2,136 m), kadencja 90 obr./min (RPM): Przełożenie napędu = 50 ÷ 17 = 2,941. Droga na 1 obrót korby (development) = 2,941 × 2,136 m = 6,28 metra. Prędkość jazdy = (6,28 m × 90 obr./min × 60 min) ÷ 1.000 = 33,92 km/h.
Ważne uwagi techniczne i zasady bezpieczeństwa
Jazda z tzw. "przekosem łańcucha" (np. duża tarcza z przodu i największa zębatka z tyłu lub mała tarcza i najmniejsza zębatka) przyspiesza zużycie łańcucha i zębatek nawet o 50% oraz powoduje nieprzyjemny hałas i ocieranie łańcucha o wózek przedniej przerzutki.
Oficjalne normy i źródła techniczne:
Norma ISO 5775 (Oznaczenia i wymiary opon i obręczy rowerowych) oraz Przepisy Sportowe Polskiego Związku Kolarskiego (PZKol).
PRZEWODNIK KROK PO KROKU
Jak dobrać przełożenia w napędzie roweru do własnego stylu jazdy?
Kroki optymalizacji napędu gravel, szosa lub MTB:
Wprowadź liczbę zębów przedniej tarczy (np. 50, 48, 34) oraz wybranej koronki tylnej kasety (np. 11, 17, 34).
Szerokość opony ma bezpośredni wpływ na zewnętrzną średnicę i obwód toczny koła.
Sprawdź przy jakich obrotach pedałów osiągniesz prędkość przelotową na płaskim oraz prędkość wspinaczkową pod górę.
CZĘSTO ZADAWANE PYTANIA (FAQ)
Czym jest gear development (droga przełożenia)?
Gear development to dystans w metrach, jaki pokonuje rower po wykonaniu dokładnie jednego pełnego obrotu pedałami (korbą) na danym biegu.
Jaka jest optymalna kadencja podczas jazdy na rowerze?
Dla zdrowia stawów kolanowych i wydolności tlenowej zaleca się utrzymywanie płynnej kadencji w granicach 80-95 obrotów korby na minutę (RPM) zamiast siłowego przepychania ciężkich biegów.
Jakie przełożenie jest potrzebne na strome podjazdy w górach?
Na strome wzniesienia (powyżej 10-15%) pożądane jest przełożenie miękkie równe 1,0 lub mniejsze (np. w gravelach 40T z przodu i 42T z tyłu: przełożenie 0,95; w MTB 32T z przodu i 51T z tyłu: przełożenie 0,63).
Czym różni się napęd 1x (jednorzędowy) od 2x (dwurzędowego)?
Napęd 1x eliminuje przednią przerzutkę, jest prostszy w obsłudze i lżejszy (popularny w MTB i gravelach), natomiast napęd 2x oferuje ciaśniejsze stopniowanie biegów bez dużych skoków kadencji (kluczowe na szosie).
Co oznacza pojęcie gear inches (cale przełożenia)?
Gear inches to tradycyjna miara wywodząca się z bicykli: określa średnicę koła bezpośredniego napędu odpowiadającą danemu przełożeniu. Im wyższa wartość (np. 110 cali), tym twardszy bieg pod sprint z góry.
Dlaczego należy unikać przekosów łańcucha w napędach 2x i 3x?
Jazda na skrajnych przełożeniach (duża tarcza z dużą zębatką kasety lub mała z małą) powoduje tarcie łańcucha o wózek przedniej przerzutki, przyspiesza zużycie napędu i zwiększa opory toczenia.
Jaka tarcza korby jest najlepsza do gravela w napędzie 1x: 40T czy 42T?
Tarcza 40T z kasetą 11-42T to złoty środek dla osób jeżdżących z sakwami lub w terenie pagórkowatym; tarcza 42T sprawdza się na szybszych trasach asfaltowo-szutrowych dla kolarzy preferujących wyższe prędkości przelotowe.
Jak obwód opony wpływa na drogę przełożenia i odczyt licznika?
Większe koło (np. 29 cali / 700x40c ma obwód ok. 2.200 mm) pokonuje dłuższy dystans przy jednym obrocie niż koło 26 cali (ok. 2.070 mm), co sprawia, że to samo przełożenie zębate daje większą prędkość.
Jak obliczyć prędkość roweru na podstawie kadencji i przełożenia?
Wzór: Prędkość (km/h) = (Droga przełożenia w metrach × Kadencja obr/min × 60) ÷ 1.000. Dla przełożenia o drodze 7,5 m przy kadencji 90 RPM prędkość wynosi dokładnie 40,5 km/h.
Czym charakteryzuje się kaseta o ciasnym stopniowaniu (np. 11-28T vs 11-34T)?
Kaseta szosowa o stopniowaniu co 1 ząb (np. 11-12-13-14-15...) pozwala idealnie dopasować obroty nóg do prędkości wiatru i terenu bez zaburzania rytmu oddechowego zawodnika.