გამოთვალეთ გაუტეხავი კაკლის (ჩენდლერი, ქართული ადგილობრივი) საერთო წონიდან მიღებული წმინდა ლებნის, უმაღლესი ხარისხის პეპელას (ნახევრების), მეოთხედებისა და ნაჭუჭის წონა.
კაკლის გატეხვისა და ლებნის გამოსავლიანობის კალკულატორი შექმნილია ქართველი ფერმერებისთვის, აგრო-გადამამუშავებელი საწარმოებისა და მეთხილეებისთვის. საქართველოში (კახეთი, ქართლი) გაშენებული ჩენდლერის, ფრანკეტისა და ადგილობრივი კაკლის ბაღების მოსავლის გადამუშავებისას გადამწყვეტია ლებნის გამოსავალი, უმაღლესი ხარისხის პეპელას (მთლიანი ნახევრების) წილი და ნაჭუჭის დანაკარგი.
50 კგ ჩენდლერის ჯიშის კაკლის ხელით გატეხვაზე გათვლილი
ტექნოლოგიური ფორმულა და მათემატიკა
სულ ლებანი (კგ) = კაკალი (კგ) × გამოსავალი % (40%–52%) | პეპელა (კგ) = ლებანი × პეპელას წილი (60%–80%) | ნაჭუჭი = კაკალი - ლებანი
1. შეიყვანეთ გასატეხი გაუტეხავი კაკლის საერთო წონა კილოგრამებში (მაგ. 50 კგ). 2. აირჩიეთ კაკლის ჯიში (ჩენდლერი თხელნაჭუჭიანი, ადგილობრივი სელექცია თუ სქელკანიანი). 3. აირჩიეთ გატეხვის მეთოდი (ხელით დაკალიბრებული თუ მექანიკური დაზგა). 4. მიუთითეთ ტენიანობა (სტანდარტული 8% თუ ნედლი 15%). 5. კალკულატორი გამოთვლის წმინდა ლებნის, პეპელას, მეოთხედებისა და ნაჭუჭის წონას.
მაგალითად: 50 კგ სტანდარტულად გამშრალი (8% ტენიანობა) ჩენდლერის ჯიშის კაკლის გატეხვა ხელით: ჩენდლერის ლებნის გამოსავლიანობა შეადგენს 50%-ს. შესაბამისად, მიიღებთ 25.0 კგ წმინდა ლებანს და 25.0 კგ ნაჭუჭს. ხელით ფრთხილად გატეხვისას ლებნის 75% გამოდის მთლიანი პეპელა (18.75 კგ უმაღლესი საბაზრო ფასით), 18% მეოთხედები (4.5 კგ) და 7% წვრილი ნამცეცი (1.75 კგ).
გატეხვამდე კაკლის ტენიანობა აუცილებლად უნდა იყოს 7–8%-მდე დაყვანილი. თუ კაკალი ზედმეტად მშრალია (<5%), ლებანი გატეხვისას იფშვნება და პეპელას გამოსავალი 30%-მდე ეცემა; თუ ნესტიანია (>10%), ლებანი ადვილად ობდება და კარგავს სასაქონლო იერს.
ავტორიტეტული წყაროები და ნორმატივები: საქართველოს კაკლოვანი კულტურების მწარმოებელთა ასოციაცია, სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრი (SRCA), USAID სოფლის მეურნეობის პროგრამა.
Every formula on WebChatKit is documented with its mathematical derivation, unit constraints, and practical trade tolerances. Calculations are verified against recognized standards (such as ASTM, ISO, NEC, JIS, and Eurocodes) by our technical team. If you find an edge-case or formula variance, please submit a calculation review for immediate editorial audit.
მაღალმოსავლიანი ჯიშებისთვის (ჩენდლერი, ფრანკეტი) გამოსავალი შეადგენს 48–52%-ს; ადგილობრივი ქართული კაკლისთვის – 42–46%-ს; სქელკანიანი ველურისთვის – 35–40%-ს.
"პეპელა" ეწოდება კაკლის გატეხვისას მიღებულ დაუზიანებელ, მთლიან ნახევარ ლებანს. საერთაშორისო ბაზარზე მასზე ყველაზე მაღალი მოთხოვნა და ფასია.
პეპელას წილი იზრდება კაკლის წინასწარი კალიბრაციით (ზომების მიხედვით დახარისხებით) და ოპტიმალურ 8% ტენიანობაზე გატეხვით.
ჩენდლერი გამოირჩევა თხელი ნაჭუჭით, ღია ქერა ფერის ლებნით, მაღალი გამოსავლიანობით (50%+) და ხელით მარტივი გატეხვის შესაძლებლობით.
დაკრეფილი კაკალი სასწრაფოდ უნდა გაირეცხოს, გაიცალოს მწვანე კანი და გაშრეს 7.5–8.0% ტენიანობამდე 35–38°C ტემპერატურაზე.
ნაჭუჭი გამოიყენება ბიოსაწვავად (მაღალკალორიული პელეტები), კოსმეტიკაში სკრაბებისთვის და სამრეწველო აბრაზიულ მასალად.
ლებანი უნდა შეინახოს ვაკუუმურ პარკებში ან მუყაოს ყუთებში პოლიეთილენის ჩანართით, გრილ საწყობში (4–8°C ტემპერატურაზე) და დაბალ ტენიანობაზე.
50%-იანი გამოსავლიანობის ჩენდლერის ჯიშზე საჭიროა ზუსტად 20 კგ გაუტეხავი კაკალი; 44%-იანი გამოსავლისას – დაახლოებით 23 კგ.
ლებნის გამუქებას იწვევს მზის პირდაპირი სხივები, მაღალი ტემპერატურა შრობისას (>40°C), დაგვიანებული კრეფა ან ხანგრძლივი კონტაქტი ჰაერთან (ჟანგვა).
კრეფა იწყება სექტემბრის ბოლოს და გრძელდება ოქტომბრის შუა რიცხვებამდე, როდესაც მწვანე გარსი (ნაჭუჭი) ნაყოფის 70–80%-ზე თავისით გასკდება.